India Chemicals and Petrochemicals Sector Growth: ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಬೃಹತ್ ಬೆಳವಣಿಗೆ – 2040ರ ವೇಳೆಗೆ ₹1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಗುರಿ

ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ ಮಹತ್ವದ ಬೆಳವಣಿಗೆ

ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಮತ್ತು ಆರ್ಥಿಕ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ (Chemicals) ಹಾಗೂ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ (Petrochemicals) ಉದ್ಯಮವು ಪ್ರಮುಖ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಔಷಧ ತಯಾರಿಕೆ, ಕೃಷಿ, ಜವಳಿ, ಕಟ್ಟಡ ನಿರ್ಮಾಣ, ವಾಹನ ಉದ್ಯಮ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಸೇರಿದಂತೆ ವಿವಿಧ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಕಚ್ಚಾ ವಸ್ತುಗಳನ್ನು ಈ ಉದ್ಯಮ ಒದಗಿಸುತ್ತಿದೆ.

ದೇಶದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯವನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸುವುದು, ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವುದು ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡುವ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರ ಹಲವು ಮಹತ್ವದ ಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಕೈಗೊಂಡಿದೆ.

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿ ಬ್ಯೂರೋ (PIB) 2026ರ ನವೆಂಬರ್ 7ರಂದು ಪ್ರಕಟಿಸಿರುವ ಮಾಹಿತಿಯ ಪ್ರಕಾರ, ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ವಲಯವು ಮುಂಬರುವ ವರ್ಷಗಳಲ್ಲಿ ಮತ್ತಷ್ಟು ವಿಸ್ತಾರಗೊಳ್ಳುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಈ ಉದ್ಯಮದ ಮೌಲ್ಯವು ಪ್ರಸ್ತುತ ಸುಮಾರು 220 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ಆಗಿದ್ದು, 2030ರ ವೇಳೆಗೆ 300 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಹಾಗೂ 2040ರ ವೇಳೆಗೆ 1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪುವ ಗುರಿಯನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

1. ಜಾಗತಿಕ ಮಟ್ಟದಲ್ಲಿ ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದ ಸ್ಥಾನ

ಭಾರತವು ಜಾಗತಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಪ್ರಮುಖ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

• ವಿಶ್ವದ 6ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರ ಭಾರತ.
• ಏಷ್ಯಾದಲ್ಲಿ 4ನೇ ಅತಿದೊಡ್ಡ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದಕ ರಾಷ್ಟ್ರ.
• ಬಣ್ಣಗಳ (Dyes) ಉತ್ಪಾದನೆ ಮತ್ತು ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ 2ನೇ ಸ್ಥಾನ.
• ಕೃಷಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳ (Agrochemicals) ರಫ್ತಿನಲ್ಲಿ ವಿಶ್ವದ 3ನೇ ಸ್ಥಾನ.
• ದೇಶದಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು 13,000 ದೊಡ್ಡ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳಿವೆ.
• ಸುಮಾರು 4.45 ಲಕ್ಷ ಸೂಕ್ಷ್ಮ, ಸಣ್ಣ ಮತ್ತು ಮಧ್ಯಮ ಉದ್ಯಮಗಳು (MSMEs) ಈ ವಲಯದಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.

2. India Chem 2026: ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆದಾರರ ಸಮಾವೇಶ

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಿಂದ 24ರವರೆಗೆ ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ 14ನೇ India Chem 2026 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದ ಮುಖ್ಯ ವಿವರಗಳು:

• ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ: India Chem 2026
• ಆವೃತ್ತಿ: 14ನೇ ಆವೃತ್ತಿ
• ದಿನಾಂಕ: 22ರಿಂದ 24 ಅಕ್ಟೋಬರ್ 2026
• ಸ್ಥಳ: ಮುಂಬೈ
• ಥೀಮ್: Advantage Bharat: An Emerging Global Chemicals Hub
• ಭಾಗವಹಿಸಿದವರು: 5,000ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂದರ್ಶಕರು.

ಈ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖರು, ಹೂಡಿಕೆದಾರರು, ಉದ್ಯಮ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಹಾಗೂ ವಿವಿಧ ದೇಶಗಳ ಪ್ರತಿನಿಧಿಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದರು. ವಿದ್ಯಾರ್ಥಿಗಳಲ್ಲಿ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಹೊಸ ಆವಿಷ್ಕಾರಗಳಿಗೆ ಉತ್ತೇಜನ ನೀಡಲು India Chem Youth Innovation Challenge ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನೂ ಆಯೋಜಿಸಲಾಗಿತ್ತು.

3. ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ (FDI)

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಬಹುತೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಶೇ.100ರಷ್ಟು ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆಗೆ (FDI) ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಅವಕಾಶ ಕಲ್ಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಅರ್ಥ, ನಿಗದಿತ ನಿಯಮಗಳಿಗೆ ಒಳಪಟ್ಟು ಹೂಡಿಕೆದಾರರು ಪ್ರತ್ಯೇಕ ಸರ್ಕಾರಿ ಅನುಮೋದನೆ ಪಡೆಯದೆ ಹೂಡಿಕೆ ಮಾಡಬಹುದು.

ಅವಧಿ	FDI ಹೂಡಿಕೆ
2004–2014	₹45,240 ಕೋಟಿ
2014–2026	₹1,04,895 ಕೋಟಿ

2014ರಿಂದ 2026ರವರೆಗೆ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ₹1,04,895 ಕೋಟಿ ವಿದೇಶಿ ನೇರ ಹೂಡಿಕೆ ಹರಿದುಬಂದಿದೆ.

ಪ್ರಮುಖ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಉತ್ಪಾದನೆಯು 2015–16ರಲ್ಲಿ 45,638 ಸಾವಿರ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ನಿಂದ 2024–25ರಲ್ಲಿ 58,617 ಸಾವಿರ ಮೆಟ್ರಿಕ್ ಟನ್‌ಗೆ ಏರಿಕೆಯಾಗಿದೆ.

4. PCPIR: ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆ ವಲಯಗಳು

ಭಾರತದಲ್ಲಿ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗಾಗಿ Petroleum, Chemicals and Petrochemicals Investment Regions (PCPIRs) ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೆ ತರಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಸುಮಾರು 250 ಚದರ ಕಿಲೋಮೀಟರ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆ ವಲಯಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಲ್ಲಿ ಸುಮಾರು ಶೇ.40ರಷ್ಟು ಪ್ರದೇಶವನ್ನು ಉತ್ಪಾದನಾ ಚಟುವಟಿಕೆಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಈ ಪ್ರದೇಶಗಳಲ್ಲಿ ರಸ್ತೆ, ರೈಲು ಸಂಪರ್ಕ, ಬಂದರು, ನೀರು ಸರಬರಾಜು, ತ್ಯಾಜ್ಯ ನೀರು ಸಂಸ್ಕರಣೆ, ಒಳಚರಂಡಿ ಮತ್ತು ಅಪಾಯಕಾರಿ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಯಂತಹ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

ಭಾರತದ ಮೂರು ಪ್ರಮುಖ PCPIR ಪ್ರದೇಶಗಳು:

• ದಹೇಜ್ – ಗುಜರಾತ್.
• ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ–ಕಾಕಿನಾಡ – ಆಂಧ್ರಪ್ರದೇಶ.
• ಪರದೀಪ್ – ಒಡಿಶಾ.

ಈ ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳು ಒಟ್ಟಾಗಿ ₹3.4 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಹೂಡಿಕೆಯನ್ನು ಆಕರ್ಷಿಸಿವೆ. ಸುಮಾರು 3.7 ಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳನ್ನು ಸೃಷ್ಟಿಸಿದ್ದು, 2,200ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪಾದನಾ ಘಟಕಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ನೆರವಾಗಿವೆ.

5. BHAVYA Rasayan ಯೋಜನೆ: ಮೂರು ಹೊಸ ಕೆಮಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ

ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು Bharat Audyogik Vikas Yojana Rasayan (BHAVYA Rasayan) ಯೋಜನೆಗೆ 2026ರ ಜುಲೈನಲ್ಲಿ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

ವಿವರ	ಮಾಹಿತಿ
ಯೋಜನೆ	BHAVYA Rasayan
ಕೆಮಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು	3
ಪ್ರತಿ ಪಾರ್ಕ್ ವಿಸ್ತೀರ್ಣ	ಕನಿಷ್ಠ 8 ಚ.ಕಿ.ಮೀ.
ಭೂಮಿ	ಸುಮಾರು 2,000 ಎಕರೆ
ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನ	ಪ್ರತಿ ಪಾರ್ಕ್‌ಗೆ ₹1,000 ಕೋಟಿ ವರೆಗೆ
ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರದ ಕನಿಷ್ಠ ಕೊಡುಗೆ	₹500 ಕೋಟಿ
ಒಟ್ಟು ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚ	₹3,030 ಕೋಟಿ
ಯೋಜನಾ ಅವಧಿ	2026–27ರಿಂದ 2030–31ರವರೆಗೆ

ಒಟ್ಟು ₹3,030 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನದಲ್ಲಿ ₹3,000 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಸಾಮಾನ್ಯ ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಮತ್ತು ಮೂಲಭೂತ ಸೌಲಭ್ಯಗಳ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ಹಾಗೂ ₹30 ಕೋಟಿಯನ್ನು ಆಡಳಿತಾತ್ಮಕ ವೆಚ್ಚಗಳಿಗೆ ಮೀಸಲಿಡಲಾಗಿದೆ.

ಈ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳಲ್ಲಿ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ತಕ್ಷಣವೇ ಉತ್ಪಾದನೆ ಆರಂಭಿಸಲು ಅನುಕೂಲವಾಗುವ Plug-and-Play ಮೂಲಸೌಕರ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ. ಇದರಿಂದ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳ ಸ್ಥಾಪನಾ ವೆಚ್ಚ ಮತ್ತು ಸಾರಿಗೆ ವೆಚ್ಚ ಕಡಿಮೆಯಾಗುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

6. Plastic Parks ಯೋಜನೆ: ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ

ದೇಶದ ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮವನ್ನು ಬಲಪಡಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು Plastic Parks ಯೋಜನೆಯನ್ನು ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

• ಯೋಜನಾ ವೆಚ್ಚದ ಶೇ.50ರವರೆಗೆ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಅನುದಾನ.
• ಪ್ರತಿ ಯೋಜನೆಗೆ ಗರಿಷ್ಠ ₹40 ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ.
• ಉಳಿದ ವೆಚ್ಚವನ್ನು ರಾಜ್ಯ ಸರ್ಕಾರ, ಸಂಬಂಧಿತ ಸಂಸ್ಥೆಗಳು ಮತ್ತು ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳು ಭರಿಸುತ್ತವೆ.
• ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆ ಮತ್ತು ಮರುಬಳಕೆಗೆ ಉತ್ತೇಜನ.

ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 10 Plastic Parks ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ. ಇವುಗಳಲ್ಲಿ 4 ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಶೇ.100ರಷ್ಟು ಮೂಲಸೌಕರ್ಯ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯನ್ನು ಪೂರ್ಣಗೊಳಿಸಿವೆ. 2025–26ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 3 ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳು ಪೂರ್ಣಗೊಂಡಿವೆ.

7. ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಅನುದಾನ

ಭಾರತದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಮತ್ತು ಸಂಶೋಧನೆಯನ್ನು ಉತ್ತೇಜಿಸಲು ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು Research, Development and Innovation (RDI) ಯೋಜನೆಯನ್ನು 2025ರ ನವೆಂಬರ್‌ನಲ್ಲಿ ಪ್ರಾರಂಭಿಸಿದೆ.

ಈ ಯೋಜನೆಗೆ ಒಟ್ಟು ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಮೊತ್ತದ ನಿಧಿಯನ್ನು ನಿಗದಿಪಡಿಸಲಾಗಿದೆ.

ಇದರ ಮೂಲಕ ಖಾಸಗಿ ವಲಯದ ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ನಾವೀನ್ಯತೆಗೆ ದೀರ್ಘಾವಧಿಯ ಹಣಕಾಸು ನೆರವು ಹಾಗೂ ಮರುಹಣಕಾಸು ಸೌಲಭ್ಯಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗುತ್ತದೆ.

2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 8ರಿಂದ Advanced Chemicals, Petrochemicals and Material Technologies ಕ್ಷೇತ್ರವನ್ನೂ ಈ ಯೋಜನೆಯಡಿ ಅನುದಾನ ಪಡೆಯಲು ಅರ್ಹ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನ ಕ್ಷೇತ್ರವಾಗಿ ಸೇರಿಸಲಾಗಿದೆ.

8. CIPET ಸಂಸ್ಥೆ: ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ

Central Institute of Petrochemicals Engineering & Technology (CIPET) ಭಾರತದ ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ಅಗತ್ಯವಿರುವ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಹಾಗೂ ಸಂಶೋಧನಾ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸುವ ಪ್ರಮುಖ ಸಂಸ್ಥೆಯಾಗಿದೆ.

CIPET ಸಾಧನೆಗಳು:

• ದೇಶಾದ್ಯಂತ ಒಟ್ಟು 51 ಕೇಂದ್ರಗಳು ಕಾರ್ಯನಿರ್ವಹಿಸುತ್ತಿವೆ.
• 2014ರಿಂದ 19 ಹೊಸ ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.
• 3 ಕೇಂದ್ರಗಳು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ತ್ಯಾಜ್ಯ ನಿರ್ವಹಣೆಗೆ ಮೀಸಲಾಗಿವೆ.
• ಸುಮಾರು 6.72 ಲಕ್ಷ ಜನರಿಗೆ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• 2014ರಿಂದ 2024ರ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 5.21 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಜನರಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.
• ಇದೇ ಅವಧಿಯಲ್ಲಿ 8.53 ಲಕ್ಷ ತಾಂತ್ರಿಕ ಬೆಂಬಲ ಸೇವೆಗಳನ್ನು ಒದಗಿಸಲಾಗಿದೆ.

9. ರೈತರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಕೀಟನಾಶಕ ಬಳಕೆಯ ತರಬೇತಿ

Chemical Promotion and Development Scheme (CPDS) ಯೋಜನೆಯಡಿ ರೈತರಿಗೆ ಸುರಕ್ಷಿತ ಮತ್ತು ಸೂಕ್ತ ಕೀಟನಾಶಕ ಬಳಕೆಯ ಕುರಿತು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ಆಯೋಜಿಸಲಾಗುತ್ತಿದೆ.

HIL (India) Limited ಸಂಸ್ಥೆಯು 2016ರಿಂದ ಈ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸುತ್ತಿದೆ. Institute of Pesticide Formulation Technology (IPFT) ಸಂಸ್ಥೆಯು 2022–23ರಿಂದ ಈ ಕಾರ್ಯದಲ್ಲಿ ಭಾಗವಹಿಸುತ್ತಿದೆ.

• ಕೀಟನಾಶಕಗಳ ಸುರಕ್ಷಿತ ಬಳಕೆಯ ಬಗ್ಗೆ ಜಾಗೃತಿ.
• ಅಗತ್ಯವಿರುವ ಪ್ರಮಾಣದಲ್ಲಿ ಮಾತ್ರ ಕೀಟನಾಶಕ ಬಳಕೆ.
• ಸಮಗ್ರ ಕೀಟ ನಿರ್ವಹಣಾ ಪದ್ಧತಿ ಉತ್ತೇಜನ.
• ಆಹಾರ ಧಾನ್ಯಗಳು, ಹಣ್ಣುಗಳು ಮತ್ತು ತರಕಾರಿಗಳಲ್ಲಿ ಕೀಟನಾಶಕ ಅವಶೇಷ ಕಡಿಮೆ ಮಾಡುವುದು.

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 250ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದ್ದು, 1 ಲಕ್ಷಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ರೈತರು ಪ್ರಯೋಜನ ಪಡೆದಿದ್ದಾರೆ.

10. ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ ಆದೇಶಗಳು (QCOs)

ರಾಸಾಯನಿಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟವನ್ನು ಕಾಪಾಡುವುದು ಮತ್ತು ಕಳಪೆ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಆಮದನ್ನು ನಿಯಂತ್ರಿಸುವ ಉದ್ದೇಶದಿಂದ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರವು Quality Control Orders (QCOs) ಜಾರಿಗೊಳಿಸಿದೆ.

ಈ ಆದೇಶಗಳ ಮೂಲಕ ನಿರ್ದಿಷ್ಟ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಉತ್ಪನ್ನಗಳಿಗೆ ಭಾರತೀಯ ಮಾನದಂಡಗಳ ಬ್ಯೂರೋ (BIS) ನಿಗದಿಪಡಿಸಿರುವ ಗುಣಮಟ್ಟದ ಮಾನದಂಡಗಳನ್ನು ಕಡ್ಡಾಯಗೊಳಿಸಲಾಗಿದೆ.

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ ವೇಳೆಗೆ ಒಟ್ಟು 37 Quality Control Orders ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ.

11. ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ

ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕೆಗಳಲ್ಲಿ ಅಪಾಯಕಾರಿ ರಾಸಾಯನಿಕಗಳನ್ನು ನಿರ್ವಹಿಸುವಾಗ ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತೆ ಅತ್ಯಂತ ಮುಖ್ಯವಾಗಿದೆ.

ಈ ನಿಟ್ಟಿನಲ್ಲಿ Viksit Bharat@2047 ಕಾರ್ಯಯೋಜನೆಯಡಿ Major Accident Hazard (MAH) ಘಟಕಗಳ ಕಾರ್ಮಿಕರಿಗೆ ವಿಶೇಷ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮವನ್ನು ಆರಂಭಿಸಲಾಗಿದೆ.

• ದೇಶದ 2,393 MAH ಘಟಕಗಳನ್ನು ಒಳಗೊಳ್ಳುವ ಗುರಿ.
• ತರಬೇತಿ ಅವಧಿ: 5 ವರ್ಷಗಳು.
• ಪ್ರತಿ ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 100 ಮಂದಿ ಭಾಗವಹಿಸುವ ವ್ಯವಸ್ಥೆ.
• ಪ್ರತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮದಲ್ಲಿ 50 ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳ ತಲಾ ಇಬ್ಬರು ಉದ್ಯೋಗಿಗಳಿಗೆ ತರಬೇತಿ.

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ ವೇಳೆಗೆ ದೇಶಾದ್ಯಂತ 21 ತರಬೇತಿ ಕಾರ್ಯಕ್ರಮಗಳನ್ನು ನಡೆಸಲಾಗಿದೆ. 1,376 ಕೈಗಾರಿಕಾ ಘಟಕಗಳು ಭಾಗವಹಿಸಿದ್ದು, ಒಟ್ಟು 2,441 ಸಿಬ್ಬಂದಿಗೆ ತರಬೇತಿ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

12. Centre of Excellence: ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಆವಿಷ್ಕಾರಕ್ಕೆ ಉತ್ತೇಜನ

ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಕ್ಷೇತ್ರದಲ್ಲಿ ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಲು Centre of Excellence (CoE) ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸಲಾಗಿದೆ.

• 18 Centre of Excellence ಕೇಂದ್ರಗಳು.
• 85 ಪೇಟೆಂಟ್‌ಗಳನ್ನು ಸಲ್ಲಿಸಿವೆ.
• 600ಕ್ಕೂ ಹೆಚ್ಚು ಸಂಶೋಧನಾ ಪ್ರಬಂಧಗಳನ್ನು ಪ್ರಕಟಿಸಿವೆ.
• 105 ಹೊಸ ತಂತ್ರಜ್ಞಾನಗಳು ಮತ್ತು ಉತ್ಪನ್ನಗಳನ್ನು ಅಭಿವೃದ್ಧಿಪಡಿಸಿವೆ.

ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಮುಖ ಯೋಜನೆಗಳು – ಸಂಕ್ಷಿಪ್ತ ಮಾಹಿತಿ

ಯೋಜನೆ / ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ	ಪ್ರಮುಖ ಉದ್ದೇಶ
India Chem 2026	ಜಾಗತಿಕ ಹೂಡಿಕೆ ಮತ್ತು ಉದ್ಯಮ ಸಂಪರ್ಕ
PCPIR	ಸಮಗ್ರ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಹೂಡಿಕೆ ವಲಯ
BHAVYA Rasayan	ಮೂರು ವಿಶೇಷ ಕೆಮಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ
Plastic Parks	ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮದ ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
RDI Scheme	ಸಂಶೋಧನೆಗೆ ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ನಿಧಿ
CIPET	ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ
CPDS	ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಅಭಿವೃದ್ಧಿ
QCOs	ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಗುಣಮಟ್ಟ ನಿಯಂತ್ರಣ
MAH Training	ಕಾರ್ಮಿಕರ ಸುರಕ್ಷತಾ ತರಬೇತಿ

ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಉದ್ಯಮವು ದೇಶದ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಅಭಿವೃದ್ಧಿಯಲ್ಲಿ ನಿರ್ಣಾಯಕ ಪಾತ್ರ ವಹಿಸುತ್ತಿದೆ. ಉತ್ಪಾದನಾ ಸಾಮರ್ಥ್ಯ ಹೆಚ್ಚಳ, ಹೊಸ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, ವಿದೇಶಿ ಹೂಡಿಕೆ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣಕ್ಕೆ ನೀಡುತ್ತಿರುವ ಆದ್ಯತೆಯಿಂದ ಈ ಕ್ಷೇತ್ರವು ವೇಗವಾಗಿ ಬೆಳೆಯುವ ಸಾಧ್ಯತೆಯಿದೆ.

ವಿಶೇಷವಾಗಿ BHAVYA Rasayan ಯೋಜನೆಯಡಿ ಹೊಸ ಕೆಮಿಕಲ್ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳ ಸ್ಥಾಪನೆ, RDI ಯೋಜನೆಯಡಿ ₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ ಸಂಶೋಧನಾ ನಿಧಿ ಮತ್ತು CIPET ಮೂಲಕ ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಈ ಉದ್ಯಮದ ಭವಿಷ್ಯಕ್ಕೆ ಮಹತ್ವದ ಕೊಡುಗೆ ನೀಡಲಿವೆ.

2030ರ ವೇಳೆಗೆ 300 ಬಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಮತ್ತು 2040ರ ವೇಳೆಗೆ 1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಡಾಲರ್ ಉದ್ಯಮದ ಗುರಿಯನ್ನು ಸಾಧಿಸುವ ಮೂಲಕ ಜಾಗತಿಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಮಾರುಕಟ್ಟೆಯಲ್ಲಿ ಭಾರತವು ತನ್ನ ಸ್ಥಾನವನ್ನು ಮತ್ತಷ್ಟು ಬಲಪಡಿಸುವ ನಿರೀಕ್ಷೆಯಿದೆ.

ಮಾಹಿತಿ ಮೂಲ: ಪತ್ರಿಕಾ ಮಾಹಿತಿ ಬ್ಯೂರೋ (PIB), ಭಾರತ ಸರ್ಕಾರ – 07 ನವೆಂಬರ್ 2026. ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ಸ್ ಇಲಾಖೆ, ರಾಸಾಯನಿಕ ಮತ್ತು ರಸಗೊಬ್ಬರ ಸಚಿವಾಲಯ.

FAQ – ಪದೇಪದೇ ಕೇಳಲಾಗುವ ಪ್ರಶ್ನೆಗಳು

1. ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದ ಪ್ರಸ್ತುತ ಮೌಲ್ಯ ಎಷ್ಟು?

ಸುಮಾರು 220 ಬಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್.

2. 2040ರ ವೇಳೆಗೆ ಭಾರತದ ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದ ಗುರಿ ಎಷ್ಟು?

2040ರ ವೇಳೆಗೆ 1 ಟ್ರಿಲಿಯನ್ ಅಮೆರಿಕನ್ ಡಾಲರ್ ತಲುಪುವ ಗುರಿ ಹೊಂದಲಾಗಿದೆ.

3. BHAVYA Rasayan ಯೋಜನೆ ಎಂದರೇನು?

ದೇಶದಲ್ಲಿ ಮೂರು ವಿಶೇಷ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕೈಗಾರಿಕಾ ಪಾರ್ಕ್‌ಗಳನ್ನು ಸ್ಥಾಪಿಸುವ ಕೇಂದ್ರ ಸರ್ಕಾರದ ಯೋಜನೆಯಾಗಿದೆ.

4. BHAVYA Rasayan ಯೋಜನೆಯ ಒಟ್ಟು ಅನುದಾನ ಎಷ್ಟು?

₹3,030 ಕೋಟಿ.

5. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು PCPIR ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ?

ದಹೇಜ್, ವಿಶಾಖಪಟ್ಟಣಂ–ಕಾಕಿನಾಡ ಮತ್ತು ಪರದೀಪ್ ಸೇರಿದಂತೆ ಒಟ್ಟು ಮೂರು ಪ್ರದೇಶಗಳಿವೆ.

6. PCPIR ಯೋಜನೆಯಿಂದ ಎಷ್ಟು ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ?

ಸುಮಾರು 3.7 ಲಕ್ಷ ಉದ್ಯೋಗಗಳು ಸೃಷ್ಟಿಯಾಗಿವೆ.

7. Plastic Parks ಯೋಜನೆಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಸಂಸ್ಕರಣಾ ಉದ್ಯಮದ ಉತ್ಪಾದನೆ, ಹೂಡಿಕೆ, ರಫ್ತು ಮತ್ತು ಉದ್ಯೋಗಾವಕಾಶಗಳನ್ನು ಹೆಚ್ಚಿಸುವುದು.

8. ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು Plastic Parks ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ?

ಒಟ್ಟು 10 Plastic Parks ಸ್ಥಾಪನೆಗೆ ಅನುಮೋದನೆ ನೀಡಲಾಗಿದೆ.

9. RDI ಯೋಜನೆಯ ನಿಧಿ ಎಷ್ಟು?

₹1 ಲಕ್ಷ ಕೋಟಿ.

10. CIPET ಸಂಸ್ಥೆಯ ಮುಖ್ಯ ಉದ್ದೇಶವೇನು?

ಪೆಟ್ರೋಕೆಮಿಕಲ್ ಮತ್ತು ಪ್ಲಾಸ್ಟಿಕ್ ಉದ್ಯಮಕ್ಕೆ ತಾಂತ್ರಿಕ ಶಿಕ್ಷಣ, ಸಂಶೋಧನೆ ಮತ್ತು ಕೌಶಲ್ಯ ತರಬೇತಿ ಒದಗಿಸುವುದು.

11. CIPET ದೇಶದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ?

ಒಟ್ಟು 51 ಕೇಂದ್ರಗಳನ್ನು ಹೊಂದಿದೆ.

12. ಭಾರತದಲ್ಲಿ ಎಷ್ಟು QCOಗಳು ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ?

2026ರ ಆಗಸ್ಟ್ ವೇಳೆಗೆ 37 Quality Control Orders ಜಾರಿಯಲ್ಲಿವೆ.

13. India Chem 2026 ಕಾರ್ಯಕ್ರಮ ಎಲ್ಲಿ ನಡೆಯಿತು?

ಮುಂಬೈನಲ್ಲಿ 2026ರ ಅಕ್ಟೋಬರ್ 22ರಿಂದ 24ರವರೆಗೆ ನಡೆಯಿತು.

14. ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದಲ್ಲಿ FDI ಎಷ್ಟು ಅನುಮತಿಸಲಾಗಿದೆ?

ಬಹುತೇಕ ರಾಸಾಯನಿಕ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಲ್ಲಿ ಸ್ವಯಂಚಾಲಿತ ಮಾರ್ಗದ ಮೂಲಕ ಶೇ.100ರಷ್ಟು FDIಗೆ ಅವಕಾಶವಿದೆ.

15. ರಾಸಾಯನಿಕ ಉದ್ಯಮದ ಬೆಳವಣಿಗೆಯಿಂದ ಯಾವ ಕ್ಷೇತ್ರಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ?

ಔಷಧ, ಕೃಷಿ, ಜವಳಿ, ವಾಹನ, ನಿರ್ಮಾಣ, ಎಲೆಕ್ಟ್ರಾನಿಕ್ಸ್ ಮತ್ತು ಗ್ರಾಹಕ ಉತ್ಪನ್ನಗಳ ಉದ್ಯಮಗಳಿಗೆ ಪ್ರಯೋಜನವಾಗುತ್ತದೆ.

CLICK HERE TO MORE INFORMATION